آیا ماءالشعیر و هندوانه واقعاً سنگ کلیه را دفع می‌کنند؟

به گزارش عصر دنا، در حالی که بسیاری از مردم برای دفع سنگ کلیه به درمان‌های خانگی مانند ماءالشعیر، هندوانه و آب‌زرشک روی می‌آورند، متخصصان کلیه تأکید می‌کنند که این خوراکی‌ها تنها با افزایش حجم ادرار ممکن است به دفع سنگ‌های کوچک کمک کنند، اما هیچ‌کدام نمی‌توانند جایگزین درمان پزشکی شوند یا سنگ را خرد کنند.

سنگ کلیه زمانی شکل می‌گیرد که مواد معدنی و نمک‌های موجود در ادرار در شرایط غلیظ شدن ادرار به هم چسبیده و کریستال تشکیل می‌دهند. بنابراین مهم‌ترین توصیه متخصصان کلیه برای پیشگیری از سنگ، برخلاف بسیاری از نسخه‌های خانگی، ساده است: «آب کافی بنوشید. در تابستان‌ها و هوای گرم آب بیشتری بنوشید.»

افزایش حجم ادرار باعث رقیق‌تر شدن مواد سنگ‌ساز می‌شود و احتمال تشکیل سنگ را کاهش می‌دهد. دکتر فاطمه پوررضاقلی، فوق تخصص بیماری‌های کلیه (نفرولوژیست) می‌گوید: «بعضی از این خوراکی‌ها خاصیت ادرارآوری دارند و درواقع حجم ادرار را افزایش می‌دهند. افزایش حجم ادرار ممکن است تأثیراتی در دفع سنگ داشته باشد و فرد هم در عمل این تأثیر را مشاهده کند. با این حال، درباره این موارد نمی‌توان با قطعیت صددرصدی آنها را تأیید یا رد کرد. چون مطالعات کافی درباره آنها انجام نشده است.»

متخصصان می‌گویند پیشگیری از سنگ کلیه بیشتر از آنکه به یک «نسخه جادویی» وابسته باشد، به نوشیدن آب کافی، کاهش مصرف نمک، تغذیه متعادل و در افراد مبتلا به سنگ‌های تکرارشونده، بررسی نوع سنگ و عوامل مؤثر بر تشکیل آن وابسته است. بنابراین هیچ خوراکی‌ای را نمی‌توان جایگزین درمان پزشکی سنگ کلیه کرد.

پوررضاقلی هم می‌گوید: «درباره یک دارو می‌توان با اطمینان گفت که مثلاً ۷۰ یا ۸۰ درصد اثربخشی دارد. چون دارو برای تولید، فرآیند مشخصی را طی می‌کند؛ اول روی مدل‌های حیوانی مطالعه می‌شود، بعد در مطالعات انسانی مورد بررسی قرار می‌گیرد و درنهایت ترکیبات و اثربخشی آن ارزیابی می‌شود. بنابراین وقتی می‌خواهیم درباره اثربخشی یک ماده یا دارو اظهارنظر کنیم، می‌توانیم آن را روی تعداد زیادی بیمار، مثلاً ۱۵ هزار نفر، بررسی کنیم و بگوییم ۸۰ درصد بیماران به درمان پاسخ داده‌اند.»

اما به گفته این فوق تخصص بیماری‌های کلیه درباره بسیاری از داروهای سنتی و خوراکی‌هایی که به‌عنوان درمان‌های خانگی مطرح می‌شوند، چنین مطالعاتی انجام نشده و شواهد موجود، بیشتر بر اساس تجربه افراد است. پس نمی‌توان آنها را به‌طور صددرصدی رد یا تأیید کرد. در بعضی موارد هم ممکن است همین مشاهدات اولیه، زمینه انجام مطالعات علمی را فراهم کند و مثلاً یک شرکت داروسازی با استخراج عصاره یک گیاه، دارویی مؤثر برای دفع سنگ کلیه از آن تولید کند.

پوررضاقلی می‌گوید: «در دفع سنگ کلیه با ماءالشعیر و …، آنچه در عمل می‌بینیم، این است که بسیاری از درمان‌های غیر دارویی به دلیل افزایش ناگهانی حجم ادرار در دفع سنگ‌های کوچک مؤثرند. اصلاً اولین توصیه ما برای دفع سنگ‌های کمتر از ۱۰ میلی‌متر، داشتن تحرک بدنی، مصرف مایعات کافی و در صورت نیاز مصرف برخی داروها است تا در مرحله اول نیازی به جراحی یا سنگ‌شکن نباشد.»

این نفرولوژیست اضافه می‌کند: «اما تا امروز از نظر علمی، درمان خانگی‌ای که بتواند سنگ کلیه را پودر یا خرد کند، نداشته‌ایم. این کار با برخی داروها امکان‌پذیر است، اما درباره ماءالشعیر و موارد مشابه نمی‌توان چنین ادعایی کرد. چون مطالعه و بررسی علمی کافی درباره آنها انجام نشده است.»

پوررضاقلی تأکید می‌کند که «مطرح کردن چنین ادعایی به یک مطالعه گسترده نیاز دارد. آنچه قاطعانه می‌توان گفت این است که «درمان خانگی سنگ کلیه» به این معنا که یک خوراکی بتواند سنگ را خرد یا درمان کند، یک فکت علمی نیست. حتی ممکن است بعضی از این ادعاها جنبه تبلیغاتی داشته باشند؛ مثلاً تبلیغات یک کارخانه آبجوسازی یا تولید ماءالشعیر باشد.»