به گزارش عصر دنا، با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی، پروژه مهر در کهگیلویه و بویراحمد وارد مرحله نهایی شد؛ ۸۰ مدرسه با ۲۹۹ کلاس درس آماده بهرهبرداری است و بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان برای تکمیل فضاهای آموزشی سرمایهگذاری شده، اما چالشهایی مانند کمبود ۱۷۸ معلم تخصصی و توزیع کتابهای درسی همچنان نیازمند تعیین تکلیف است.
شهریور که از راه میرسد، مدارس جان تازهای میگیرند؛ نیمکتها از انبارها بیرون میآیند، دیوارها رنگ میگیرند و کلاسها برای حضور دانشآموزان آماده میشوند. اما پشت این تصویر آشنا، یک عملیات گسترده مدیریتی در جریان است که اگر حتی یک حلقه آن ناقص بماند، نخستین روز مهر میتواند با غافلگیری ناخوشایندی همراه شود.
در کهگیلویه و بویراحمد، پروژه مهر از ماهها قبل آغاز شده و اکنون به مرحله حساس خود رسیده است؛ مرحلهای که باید نتیجه برنامهریزیها در مدرسه دیده شود، از سازماندهی معلمان و تشکیل کلاسها تا توزیع کتابهای درسی، آمادهسازی مدارس، تکمیل پروژههای عمرانی، تجهیز فضاهای آموزشی، ساماندهی سرویس مدارس و افتتاح مدارس جدید.
قرار است در مهرماه امسال ۸۰ مدرسه با ۲۹۹ کلاس درس در استان به بهرهبرداری برسد؛ مدارسی که برای احداث و آمادهسازی آنها بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان با مشارکت مردم، خیرین و حمایت دولت سرمایهگذاری شده است. اما پرسش اصلی اینجاست؛ آیا همه حلقههای زنجیره بازگشایی مدارس همزمان آماده شدهاند؟
مدیرکل آموزش و پرورش کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به اجرای پروژه مهر گفت: هدف آموزش و پرورش این است که با آغاز سال تحصیلی، هیچ کلاس درسی بدون معلم و هیچ دانشآموزی بدون کتاب درسی نباشد و سازماندهی نیروی انسانی به طور کامل انجام شود. ایوب رضایی با بیان اینکه برای تحقق این هدف، هشت کارگروه تخصصی تشکیل شده است، افزود: این کارگروهها موضوعاتی از توسعه کمی و کیفی کودکستانها تا کیفیتبخشی دورههای ابتدایی و متوسطه و ساماندهی نیروی انسانی را دنبال میکنند.
رضایی در مورد آخرین وضعیت نیروی انسانی گفت: در برخی رشتهها ۳۸۹ نفر نیروی مازاد وجود دارد، اما در رشتههای تخصصی ۱۷۸ نفر کمبود نیرو مشاهده میشود. وی ادامه داد: همزمان هزار و ۷۱۶ نفر متقاضی ورود به استان و ۴۳۶ نفر متقاضی خروج از استان هستند. مدیرکل آموزش و پرورش استان با بیان اینکه ۱۲۲ هزار و ۶۱۲ دانشآموز در سامانه ثبت سفارش کتاب ثبتنام کردهاند، تأکید کرد: حدود یک میلیون و ۹۰۵ هزار جلد کتاب وارد استان شده و توزیع آن آغاز شده است. وی افزود: بیش از ۸۰ درصد دانشآموزان میانپایه سفارش کتاب خود را ثبت کردهاند و ۳۶ هزار و ۸۸۳ دانشآموز هنوز ثبت سفارش نکرده بودند. رضایی اضافه کرد: بیش از ۷۰۴ هزار و ۷۵۵ جلد کتاب نیز در آن زمان وارد انبار استان شده بود.
مدیرکل آموزش و پرورش استان همچنین تصریح کرد: از مجموع ۲۱۸ پروژه نهضت توسعه عدالت آموزشی در استان، افتتاح ۵۱ پروژه تا مهرماه هدفگذاری شده است. وی افزود: تاکنون ۳۳ زمین چمن مصنوعی در مدارس استان به بهرهبرداری رسیده و برنامه تجهیز و بهسازی مدارس همچنان ادامه دارد.
استاندار کهگیلویه و بویراحمد نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه در قالب پروژه مهر و نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی، ۸۰ مدرسه با ۲۹۹ کلاس درس در مهرماه به بهرهبرداری میرسد، گفت: برای احداث و آمادهسازی این مدارس بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان سرمایهگذاری شده است. یدالله رحمانی با اشاره به اینکه پیشرفت اجرای طرح نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی استان به ۸۳ درصد رسیده است، افزود: این میزان حدود ۱۳ درصد بالاتر از میانگین کشوری است. وی تأکید کرد که تحقق این ارقام در میدان عمل و تبدیل آنها به مدارس آماده بهرهبرداری میتواند بخشی از فشار موجود بر فضاهای آموزشی استان را کاهش دهد.
سرپرست ادارهکل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کهگیلویه و بویراحمد نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با بیان اینکه در مجموع ۳۱۸ میلیارد تومان اعتبار استانی در این حوزه وجود دارد، گفت: تاکنون ۱۱۱ میلیارد تومان از این اعتبارات هزینه شده و بخشی از منابع نیز برای تکمیل پروژههای نیمهتمام در نظر گرفته شده است. پیروز کرمی افزود: ۳۹ میلیارد تومان به پروژههای آموزشی سطح استان برای تکمیل طرحهای نیمهتمام اختصاص یافته است. وی بیان کرد: درباره اعتبارات باقیمانده نیز بخشی از منابع ملی و استانی در حال جذب و هزینهکرد است و روند تکمیل پروژههای آموزشی ادامه دارد. در یکی از آخرین گزارشهای حوزه نوسازی مدارس نیز از اختصاص مجموعاً ۵۳۵ میلیارد تومان برای حوزه مدارس استان خبر داده شده است.
آنچه از مجموع اظهارات سه مسئول حوزه آموزش و نوسازی مدارس به دست میآید، یک هدف مشترک است؛ اینکه پروژه مهر در روز نخست سال تحصیلی روی کاغذ نماند و خروجی آن در مدرسه دیده شود. آمارها نیز نشان میدهد که استان در بخشهای مختلف همزمان در حال حرکت است، از ۸۰ مدرسه و ۲۹۹ کلاس جدید گرفته تا ۲۱۸ پروژه نهضت توسعه عدالت آموزشی، ورود حدود یک میلیون و ۹۰۵ هزار جلد کتاب و برنامهریزی برای ساماندهی نیروی انسانی. با این حال، فاصله میان «اعلام آمادگی» و «آمادگی واقعی» همان نقطهای است که باید در روزهای پایانی شهریور با دقت بیشتری بررسی شود.
مسئله نیروی انسانی در کهگیلویه و بویراحمد فقط کمبود معلم نیست؛ آمار ۳۸۹ نیروی مازاد در برخی رشتهها در کنار ۱۷۸ نفر کمبود در رشتههای تخصصی نشان میدهد مسئله مهمتر، نحوه توزیع نیروی انسانی بر اساس رشته، محل خدمت و نیاز واقعی مدارس است. دانشآموز دوره متوسطه به معلم تخصصی نیاز دارد و اگر یک درس تخصصی با تأخیر یا توسط نیروی غیرمرتبط آغاز شود، بخشی از زمان آموزشی دانشآموز از دست میرود. از سوی دیگر، وجود نیروی مازاد در یک رشته و کمبود در رشتهای دیگر، ضرورت مدیریت دقیقتر ظرفیت موجود، جابهجایی نیروها و استفاده هدفمند از نیروهای متقاضی ورود به استان را پررنگ میکند. اکنون مطالبه روشن این است که عدد ۱۷۸ نفر کمبود نیروی تخصصی پیش از آغاز رسمی سال تحصیلی تعیین تکلیف شود؛ زیرا هیچ آماری در حوزه آموزش به اندازه «معلم حاضر در کلاس» برای خانواده قابل لمس نیست.
در بخش کتابهای درسی نیز آمارها از ورود حجم قابل توجهی از کتابها به استان حکایت دارد؛ ۱۲۲ هزار و ۶۱۲ دانشآموز سفارش کتاب خود را در سامانه ثبت کردهاند و حدود یک میلیون و ۹۰۵ هزار جلد کتاب وارد استان شده است، اما ورود کتاب به استان پایان کار نیست؛ کتاب باید از انبار به شهرستان و منطقه آموزشی، از آنجا به مدرسه و در نهایت به دست دانشآموز برسد. به همین دلیل، شاخص واقعی در روزهای باقیمانده تا مهر، نه تعداد کتابهای واردشده، بلکه میزان توزیع کامل آنها در مدارس استان است؛ بهویژه در مناطق روستایی، عشایری و دورافتاده که فرآیند توزیع ممکن است با دشواریهای بیشتری همراه باشد.
در بخش فضای آموزشی، ۸۰ مدرسه جدید با ۲۹۹ کلاس درس، عدد قابل توجهی است؛ سرمایهگذاری بیش از ۷۰۰ میلیارد تومانی برای احداث و آمادهسازی این مدارس نیز نشان میدهد که توسعه فضاهای آموزشی در استان وارد مرحله جدیتری شده است. از سوی دیگر، پیشرفت ۸۳ درصدی نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی، حدود ۱۳ درصد بالاتر از میانگین کشوری اعلام شده است، اما «افتتاح مدرسه» با «رفع کامل کمبود فضای آموزشی» یکسان نیست. پرسش مهم این است که این مدارس در کدام نقاط استان ساخته شدهاند و چه میزان از آنها دقیقاً در مناطقی قرار دارند که بیشترین کمبود فضای آموزشی را تجربه میکنند؟
در میان آمارهای امیدبخش پروژه مهر، مسئله کمبود فضای آموزشی در برخی مناطق نباید گم شود؛ رشد جمعیت دانشآموزی در برخی مناطق شهری، توسعه شهرها، ساختوسازهای جدید، مهاجرت روستا به شهر و تمرکز جمعیت در بعضی محلات باعث شده است نیاز به فضای آموزشی در همه نقاط استان یکسان نباشد. بنابراین، موفقیت مدرسهسازی فقط با شمارش پروژههای افتتاحشده سنجیده نمیشود؛ بلکه محل احداث مدرسه، تعداد دانشآموزان تحت پوشش، میزان کاهش تراکم کلاسها و تأثیر آن بر دسترسی عادلانه به آموزش نیز باید مورد ارزیابی قرار گیرد. بهویژه بویراحمد که در برخی مناطق شهری با افزایش تقاضا برای فضای آموزشی روبهرو است، همچنان نیازمند توجه ویژه در توزیع پروژههای آموزشی است.
در حوزه نوسازی مدارس استان نیز اعداد قابل توجهی وجود دارد؛ ۳۱۸ میلیارد تومان اعتبار استانی، ۱۱۱ میلیارد تومان هزینهشده و ۳۹ میلیارد تومان اعتبار اختصاصیافته برای تکمیل پروژههای آموزشی. همچنین از اختصاص مجموعاً ۵۳۵ میلیارد تومان برای حوزه مدارس استان خبر داده شده است، اما تجربه پروژههای عمرانی نشان میدهد که صرف اختصاص اعتبار، پایان مسیر نیست؛ زیرا اعتبار زمانی اثر خود را نشان میدهد که به ساختمان مدرسه، کلاس درس، تجهیزات آموزشی و فضای استاندارد تبدیل شود. بنابراین پروژههایی که پیشرفت بالایی دارند، باید در روزهای پایانی شهریور با سرعت بیشتری تعیین تکلیف شوند تا بخشی از فرصت مهر امسال از دست نرود.
پروژه مهر را نمیتوان به رنگآمیزی کلاسها، نظافت مدارس یا آمادهسازی نیمکتها محدود کرد؛ بازگشایی مدارس یک زنجیره بههمپیوسته است؛ ثبتنام دانشآموز، کلاسبندی، ابلاغ معلم، تأمین کتاب، آمادهسازی فضای آموزشی، تجهیزات، سرویس مدارس و در نهایت حضور دانشآموز در کلاس. اگر یکی از این حلقهها عقب بماند، حلقههای دیگر نیز تحت تأثیر قرار میگیرند. به همین دلیل، پروژه مهر در روزهای پایانی شهریور بیش از آنکه به جلسه و گزارش نیاز داشته باشد، به یک چکلیست شفاف و قابل اندازهگیری نیاز دارد؛ چکلیستی که مشخص کند هر مدرسه، هر کلاس، هر معلم و هر دانشآموز در چه وضعیتی قرار دارد.
یکی دیگر از دغدغههای آغاز سال تحصیلی، سرویس مدارس است؛ موضوعی که برای خانوادههای دانشآموزان مناطق شهری، روستاهای اطراف شهرها و مناطق پراکنده اهمیت ویژهای دارد. مدیرکل آموزش و پرورش استان در مردادماه اعلام کرده بود استقبال از سامانه سرویس مدارس پایین بوده و تا آن زمان تنها ۱۵۳ دانشآموز در این سامانه ثبتنام کرده بودند. وی بر ضرورت همکاری دستگاههای مختلف برای ساماندهی این بخش تأکید کرده بود. این آمار نشان میدهد اطلاعرسانی و تعیین تکلیف سرویس مدارس باید پیش از آغاز رسمی سال تحصیلی جدیتر دنبال شود؛ خانواده نباید در نخستین روز مدرسه تازه متوجه شود که مسیر رفتوآمد فرزندش مشخص نیست.
آموزش و پرورش کهگیلویه و بویراحمد در ارزیابی پروژه مهر سال ۱۴۰۵ رتبه پنجم کشور را با امتیاز ۹۳.۵۷ کسب کرده است. همچنین اعلام شده که استان در برخی شاخصهای تخصصی رتبههای اول تا سوم کشور را به دست آورده است. این جایگاه میتواند نشانهای از بهبود روند مدیریت پروژه مهر باشد، بهخصوص با توجه به اعلام آموزش و پرورش مبنی بر اینکه استان در سال گذشته در جایگاه پایانی ارزیابی پروژه مهر قرار داشته است. اما رتبه و امتیاز زمانی اهمیت واقعی پیدا میکند که دانشآموز در اول مهر آن را در مدرسه لمس کند. اگر کلاس آماده باشد، معلم حاضر باشد، کتاب روی میز دانشآموز قرار بگیرد، مدرسه ایمن و مجهز باشد و سرویس رفتوآمد نیز تعیین تکلیف شده باشد، آن زمان پروژه مهر از روی کاغذ به مدرسه منتقل شده است.
اکنون که روزهای پایانی تابستان فرا رسیده، زمان وعده دادن گذشته و زمان کنترل خروجیهاست؛ ۸۰ مدرسه جدید، ۲۹۹ کلاس، بیش از ۷۰۰ میلیارد تومان سرمایهگذاری، ۲۱۸ پروژه آموزشی، ۸۳ درصد پیشرفت نهضت توسعه عدالت آموزشی، حدود یک میلیون و ۹۰۵ هزار جلد کتاب ورودی و برنامه ساماندهی هزاران نیروی انسانی، همگی اعداد بزرگی هستند. اما ارزش واقعی این اعداد زمانی مشخص میشود که به کاهش تراکم کلاسها، حذف مدارس فرسوده، افزایش دسترسی به امکانات و ایجاد فرصت برابر آموزشی منجر شوند. نهضت توسعه عدالت در فضاهای آموزشی زمانی معنا پیدا میکند که دانشآموز یک روستای دورافتاده، یک منطقه عشایری یا یک محله کمبرخوردار، همانقدر از مدرسه ایمن و استاندارد برخوردار باشد که دانشآموز مناطق برخوردار.
مهر نزدیک است و مدارس در حال آماده شدناند، اما آزمون اصلی پروژه مهر نه در جلسات اداری و نه در گزارشهای عملکرد، بلکه در صبح نخستین روز مدرسه برگزار میشود؛ صبحی که نباید در آن دانشآموزی پشت در کلاس بلاتکلیف بماند، معلمی بدون کلاس باشد، مدرسهای به دلیل نقص فضا یا تجهیزات آماده پذیرش دانشآموز نباشد و خانوادهای نگران کتاب، سرویس یا محل تحصیل فرزندش شود. این همان نقطهای است که «پروژه مهر» از یک برنامه اداری به یک تجربه واقعی برای دانشآموز تبدیل میشود؛ تجربهای که کیفیت آن، نتیجه واقعی تمام برنامهریزیهای چند ماه گذشته را نشان خواهد داد.