به گزارش عصر دنا، آیتالله خامنهای در مهر ۱۳۶۰ با کسب بیش از ۹۵ درصد آرا به ریاستجمهوری ایران رسیدند و هشت سال مدیریت کشور در شرایط جنگ و تحریم، تثبیت ساختارهای نوپای جمهوری اسلامی و تقویت ارتباط دولت و مردم را بر عهده داشتند.
پس از شهادت شهید محمدعلی رجایی، شورای مرکزی حزب جمهوری اسلامی و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، آیتالله خامنهای را به عنوان نامزد ریاستجمهوری معرفی کردند. انتخابات در ۱۰ مهر ۱۳۶۰ برگزار شد و ایشان با کسب بیش از ۹۵ درصد آرای مأخوذه به ریاستجمهوری انتخاب شدند. امام خمینی (ره) در ۱۷ مهر همان سال حکم ریاستجمهوری ایشان را تنفیذ کردند و چهار روز بعد، آیتالله خامنهای در مجلس شورای اسلامی سوگند یاد کردند.
آیتالله خامنهای در شرایطی مسئولیت ریاستجمهوری را بر عهده گرفتند که بسیاری از نهادهای اجرایی و اداری کشور هنوز ساختار منسجمی نداشتند و نهاد ریاستجمهوری نیز فاقد تشکیلات لازم برای ایفای وظایف قانونی خود بود. از این رو، یکی از نخستین اقدامات ایشان، ساماندهی دفتر ریاستجمهوری، تشکیل گروههای مشورتی و ایجاد کارگروههای تخصصی برای افزایش کارآمدی نظام اجرایی کشور بود. در اندیشه سیاسی ایشان، دولت دارای منشأ الهی و مردمی است و بر پایه مردمسالاری دینی شکل میگیرد. ایشان دولت را نهادی میدانند که وظایف اصلی آن «نظارت، حمایت و هدایت» جامعه است و باید ضمن پرهیز از تصدیگری گسترده، زمینه رشد و مشارکت مردم را فراهم کند.
مهمترین چالش دوران ریاستجمهوری آیتالله خامنهای، مدیریت کشور در سالهای دفاع مقدس بود. در کنار هدایت امور اجرایی، توجه ویژه به جبهههای جنگ و حمایت از رزمندگان اسلام از اولویتهای اصلی ایشان به شمار میرفت. حضور مکرر در مناطق عملیاتی و دیدار با فرماندهان و نیروهای رزمنده، علاوه بر تقویت روحیه دفاعی، نمادی از ارتباط مستقیم مسئولان با مردم و مدافعان کشور بود. مشکلات اقتصادی ناشی از تحریمها و محدودیتهای جنگی نیز نیازمند برنامهریزی دقیق بود؛ حمایت از مستضعفان، توجه به مناطق محروم، تأمین امنیت اقتصادی و اجتماعی و تلاش برای بهبود وضعیت معیشتی مردم از محورهای مهم سیاستهای اجرایی آن دوران محسوب میشد. در دوره دوم نیز سیاستهایی همچون کاهش تصدیگری دولت، واگذاری امور به مردم، توسعه بخش تعاونی، واگذاری زمینهای کشاورزی، گسترش صادرات غیرنفتی و کاهش وابستگی اقتصاد به درآمدهای نفتی در دستور کار قرار گرفت.
یکی از برجستهترین ویژگیهای دوران ریاستجمهوری آیتالله خامنهای، توجه ویژه به مردم و نقش آنان در اداره کشور بود. ایشان همواره بر مردمی بودن انقلاب اسلامی تأکید داشتند و معتقد بودند مشروعیت و اقتدار نظام بر پایه حضور و حمایت مردم استوار است. در همین راستا، ارتباط مستقیم با اقشار مختلف جامعه، خانوادههای شهدا، ایثارگران و ساکنان مناطق محروم به صورت مستمر دنبال میشد. ایشان در طول هشت سال ریاستجمهوری، ۸۲ سفر داخلی انجام دادند و از نزدیک در جریان مشکلات و مطالبات مردم قرار گرفتند. این سفرها به بررسی مسائل اقتصادی و اجتماعی، تقویت هماهنگی میان مسئولان محلی، پیگیری امور جنگ و توسعه مناطق مختلف کشور کمک کرد.
تبعیت کامل از رهنمودهای امام خمینی (ره) و اولویت منافع ملی از دیگر شاخصههای مهم این دوره بود. نمونه بارز آن در ماجرای انتخاب نخستوزیر در دوره دوم ریاستجمهوری مشاهده شد؛ با وجود آنکه ایشان نسبت به ادامه نخستوزیری مهندس میرحسین موسوی دیدگاه متفاوتی داشتند، اما پس از تأکید امام خمینی (ره) و با توجه به مصالح کشور و شرایط جنگ، نظر رهبری انقلاب را پذیرفتند و در چارچوب قانون عمل کردند. این رویکرد، جلوهای از پایبندی به اصل ولایت فقیه و ترجیح منافع ملی بر دیدگاههای شخصی بود.
فرهنگ نیز از حوزههای مورد توجه ایشان در دوران ریاستجمهوری بود؛ ریاست ستاد انقلاب فرهنگی و شورای عالی انقلاب فرهنگی و برگزاری جلسات متعدد برای تعیین سیاستهای کلان فرهنگی، نشاندهنده اهمیت این حوزه در نگاه ایشان است. تأکید بر استقلال فرهنگی و مقابله با نفوذ فرهنگ بیگانه از محورهای اصلی این سیاستها بود. در عرصه سیاست خارجی نیز تلاش برای معرفی آرمانهای انقلاب اسلامی، دفاع از حقوق مسلمانان جهان، حمایت از مسئله فلسطین، تقویت وحدت اسلامی و حفظ استقلال کشور در برابر قدرتهای شرق و غرب از مهمترین رویکردهای دولت وقت بود. ایشان در طول دوران ریاستجمهوری ۱۴ سفر خارجی انجام دادند و با دهها مقام و هیئت سیاسی دیدار کردند. سخنرانی تاریخی ایشان در مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال ۱۳۶۶ نیز از مهمترین جلوههای حضور فعال ایران در عرصه بینالمللی بود.
دوران هشتساله ریاستجمهوری آیتالله خامنهای را میتوان دورهای تعیینکننده در تثبیت ساختارهای جمهوری اسلامی، مدیریت کشور در شرایط جنگ و تحریم، تقویت ارتباط دولت و مردم و فعالسازی سیاست خارجی دانست. این دوره تاریخی نشان داد که اتکا به مردم، پایبندی به آرمانهای انقلاب، تبعیت از رهبری و تلاش برای کارآمدسازی ساختارهای حکمرانی میتواند کشور را از پیچیدهترین شرایط عبور دهد و زمینهساز تداوم مسیر انقلاب اسلامی شود.