به گزارش عصر دنا، یک روانشناس بالینی با تاکید بر اینکه فراموشی بخشی از اطلاعات طبیعی و حتی ارزشمند است، گفت: فراموش نکردن اتفاقات تلخ و اطلاعات غیرضروری میتواند آزاردهنده باشد، اما فراموشی اطلاعات ضروری ریشه در عواملی مانند عدم اهمیت، بیعلاقگی، غفلت از مرور و بیخوابی دارد.
سیدمجتبی حورایی درباره روند فراموشی اطلاعات در حافظه انسان اظهار کرد: بخشی از فراموشی در حافظه انسان طبیعی و یک امکان خدادادی و ارزشمند است؛ فراموش نکردن بخشی از اتفاقات ناگوار یا تلخ زندگی یا اطلاعات غیرضروری ممکن است انسان را آزاردهنده خاطر کند. بنابراین اصل فراموشی بد نیست.
وی با اشاره به علل فراموشی اطلاعاتی که به خاطر سپردن آنها ضروری است، بیان کرد: در مواقعی اطلاعاتی را فراموش میکنیم که به خاطر سپردن آنها ضروری است. این اتفاق عوامل متعددی دارد؛ نخست ممکن است موضوع به اندازه کافی برای فرد اهمیت نداشته باشد، زیرا زمانی که موضوعی برای شخص مهم باشد، به علت یادآوری مداوم در ذهن، احتمال فراموش کردن آن کاهش مییابد.
این روانشناس بالینی با اشاره به نقش علاقه در به خاطر سپردن اطلاعات، اظهار کرد: انسان زمانی که به موضوعی علاقه دارد، تمرکز و دقت فرد بر موضوع افزایش مییابد و آن را بهتر از گذشته به خاطر میسپارد. اگر موضوع در اولویت فرد نباشد یا اهمیت زیادی نداشته باشد، گذرا از آن عبور میکند.
حورایی با اشاره به ضرورت مرور اطلاعات در به خاطر سپاری، اضافه کرد: یکی از شروط به خاطر سپاری اطلاعات، مرور آنهاست؛ گاهی افراد از مرور اطلاعات غافل هستند. اگر فرد موضوعی را در ذهن خود مرور و تکرار نکند، به تدریج از خاطرش کمرنگ میشود.
وی با تاکید بر اینکه بخشی از فرایند فراموشی نیز تا حدی تحت اختیار فرد است، تصریح کرد: برای مثال، اگر اتفاق ناگواری برای فرد رخ داده باشد و مدام صحنههای آن را در ذهن خود مرور و نشخوار کند، این خاطره همچنان در ذهن او فعال باقی میماند، اما اگر تصمیم بگیرد آن را مرور نکند و هر زمان به ذهنش آمد، بدون درگیر شدن با آن رهایش کند، این خاطره به تدریج کمرنگ و از ذهن محو میشود.
این روانشناس بالینی درباره نقش خواب در به خاطر سپاری اطلاعات و انتقال آموختههای روزانه به حافظه بلندمدت، اظهار کرد: خواب به ویژه خواب عمیق و باکیفیت باعث میشود اطلاعاتی که در طول روز به خاطر سپرده شده است، در فضای ذهن انسان پردازش و جایگذاری شود. بیخوابی یا خواب بیکیفیت باعث میشود اطلاعات در بخش مشخصی در ذهن انسان جایگذاری نشوند.
حورایی با ذکر مثالی درباره نقش خواب ادامه داد: در زمان بیداری، این اطلاعات همچون وانت پرباری است که وسایل متعددی را پیاده میکند و میرود؛ اما وقتی انسان میخوابد و ذهن دریافتی ندارد، این اطلاعات در ذهن انسان طبقهبندی و در قفسههای مربوطه جایگذاری میشود.
وی با اشاره به تاثیر دریافت حجم بالای اطلاعات غیرضروری بر به خاطر نسپردن اطلاعات مهم، اظهار کرد: افراد باید به ذهن خود نظم دهند و هر اطلاعاتی را به ذهن خود وارد نکنند؛ برای مثال اگر در طول روز در فضای پلتفرمهای آنلاین جستوجو کنید، مدام اطلاعات زیادی را وارد ذهن کرده و آن را مشغول اطلاعاتی میکنید که ضرورت ندارد.
این کارشناس روانشناسی بالینی با اشاره به ضرورت یادداشت برداری و مرور در تثبیت اطلاعات، خاطرنشان کرد: ابتدا افراد باید از اطلاعات اضافی که ذهن را به خود مشغول میکند دوری کنند و فضای ذهنی خود را با موضوعات متفاوت شلوغ نکنند. سپس افراد باید مسائلی که در طول روز با آنها مواجه میشوند را اولویتبندی، فکر و مرور کنند تا اهمیت اطلاعات مشخص شود و به خاطر سپرده شود.
حورایی درباره عوامل تقویت حافظه و کاهش فراموشی، تصریح کرد: ورودی حافظه در به خاطر سپاری اطلاعات اهمیت دارد، این ورودی با دقت ارتباط دارد؛ به این معنا که اگر انسان با استفاده از حواس پنجگانه، با جدیت ببیند، بهتر گوش دهد و با دقت لمس کند، میزان به خاطر سپاری اطلاعات افزایش مییابد.
وی افزود: از عوامل دیگر در تقویت حافظه و جلوگیری از فراموشی، مرور کردن اطلاعات و موضوعات و نشانهگذاری و تداعی است. زمانی که اطلاعات و موضوعات را با هم مرتبط کرده و به اصطلاح آنها را گره میزنیم؛ این نشانهگذاری به صورت زنجیرهوار اطلاعات را به خاطر ما میآورد. در این نشانهگذاری میتوان از موضوعی که جذاب، طنز، هیجانانگیز و… باشد، استفاده کرد.
این کارشناس روانشناسی بالینی ادامه داد: یادداشت کردن خود به تثبیت اطلاعات کمک میکند؛ شخصی اگر چند قرار در رو دارد، آنها را یادداشت کند، آنها را تثبیت کرده و مرور آنها به خاطر سپاری آنها بهتر میشود. از دیگر علتهای فراموشی، دقت نکردن است؛ برای مثال کلید را در مکانی قرار میدهید سپس به دلیل اینکه دقت و مرور کافی نداشتید، به دنبال آن میگردید و آن را فراموش میکنید.