به گزارش عصر دنا، سالها است مردم دیل و روستاهای اطراف گچساران، مسیر پرپیچوخم و کوهستانی گردنه دیل را برای رفتوآمد طی میکنند؛ مسیری که حوادث جادهای، سختی تردد و شرایط خاص جغرافیایی آن، ضرورت اصلاح و ایمنسازی را به مطالبهای قدیمی تبدیل کرده است.
قرار بود تونلی از دل کوه، بخشی از این مسیر دشوار را حذف کند؛ راهی که هم ایمنی تردد را افزایش دهد، دسترسی مردم منطقه را آسانتر و گچساران را یک گام به مسیرهای ارتباطی جنوب کشور نزدیکتر سازد. اما پروژهای که در سال ۱۳۹۷ کلید خورد، یک سال بعد با مانعی جدی مواجه شد؛ نشت گاز در محدوده دو دهانه ورودی و خروجی موجب توقف عملیات شد و ادامه کار به مطالعات تخصصی و بررسیهای ایمنی گره خورد.
حالا پس از حدود هفت سال، ماشینآلات بار دیگر به پروژه بازگشتهاند، اما این بار مسئله فقط روشن شدن کارگاه نیست؛ پرسش اصلی این است که آیا این بازگشت میتواند تونل دیل را از فهرست پروژههای نیمهتمام خارج کند یا بار دیگر، مردم باید سالها در انتظار صدای ماشینآلات بمانند؟ اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم تونل دیل صرفاً یک پروژه شهرستانی نیست و در صورت تکمیل، بخشی از محور ارتباطی گچساران-چرام را تکمیل کرده و میتواند در اتصال بهتر این منطقه به مسیرهای منتهی به جنوب و بنادر کشور نقش داشته باشد.
مدیرکل راه و شهرسازی کهگیلویه و بویراحمد درباره آخرین وضعیت پروژه تونل دیل گفت: این پروژه در محور ارتباطی گچساران-چرام قرار دارد و به عنوان قطعه دوم این محور تعریف شده است. علی پارسایی افزود: این قطعه در مجموع حدود ۱۰ کیلومتر طول دارد که از این میزان، حدود هفت هزار و ۵۰۰ متر مربوط به مسیر جادهای و دو هزار و ۵۸۰ متر مربوط به تونل است. وی با بیان اینکه تونل دیل از زیرساختهای مهم ارتباطی منطقه محسوب میشود، گفت: اجرای این پروژه میتواند دسترسی دهها روستای منطقه را بهبود داده و بخشی از مشکلات ارتباطی مردم این محدوده را برطرف کند.
پارسایی ادامه داد: با یک عملیات ساده راهسازی مواجه نیستیم، زیرا بخش قابل توجهی از این مسیر باید در دل کوه احداث شود و همین موضوع، اجرای پروژه را از نظر فنی، مالی و زمانی با حساسیت بیشتری همراه کرده است. وی با اشاره به سابقه توقف پروژه تصریح کرد: عملیات اجرایی تونل دیل در سال ۱۳۹۸ به علت نشت گاز در دو دهانه ورودی و خروجی و بنا بر توصیه کارشناسان وزارت نفت متوقف شد و ادامه اجرای پروژه نیازمند بررسیهای تخصصی و رفع موانع فنی بود.
مدیر حوزه طرحهای شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حملونقل کشور در کهگیلویه و بویراحمد نیز مأموریت این پروژه را فراتر از ساخت یک تونل برای مردم منطقه دانست. صمصام آقایی گفت: مأموریت تونل دیل در وهله نخست، تسهیل ارتباط مردم منطقه دیل با گچساران و کاهش تصادفات و خطرات مسیر موجود است. وی افزود: بخش دیگری از این طرح با هدف تسهیل و هدایت بخشی از ترافیک کریدور شهرضا-بهبهان از طریق محور پاتاوه-دهدشت و سپس از نزدیکی دهدشت به سمت چرام، دیل، گچساران و گناوه تعریف شده است.
آقایی با اشاره به توقف چندساله پروژه بیان کرد: با توجه به مطالبه جدی مردم منطقه و همچنین خطرات و تصادفات جاده موجود، مطالعات بازگشت پروژه به مدار فعالیت در یک فرایند حدود یک سال و نیم انجام شد و نتایج این مطالعات، بیخطر بودن و امکانپذیر بودن ادامه اجرای پروژه را اثبات کرده است. وی درباره منابع مورد نیاز برای تکمیل پروژه نیز گفت: برای تکمیل تونل دیل حدود سه هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است. آقایی اضافه کرد: طرح تونل دیل زیرمجموعه طرح کلی «احداث راه اصلی چرام-گچساران-باباکلان-امامزاده جعفر-چهاربیشه» قرار دارد و علاوه بر پیوست بودجه سال ۱۴۰۵، در سفر ریاست جمهوری نیز برای آن اعتبار در نظر گرفته شده است.
نماینده مردم گچساران و باشت در مجلس شورای اسلامی نیز از بازگشت پروژه به مدار اجرا خبر داد و گفت: آغاز و باز شدن یک پروژه داستان خود را دارد و تعطیل کردن یک پروژه نیز داستان دیگری دارد. غلامرضا تاجگردون تأکید کرد: پس از نزدیک دو سال پیگیری، ادامه عملیات تونل دیل دوباره آغاز شده است. وی ابراز امیدواری کرد: نتیجه این پیگیریها به آنچه مطلوب مردم، کشور و منطقه است، منتهی شود.
داستان تونل دیل از آن پروژههایی است که توقف آن را نمیتوان تنها با یک عامل توضیح داد. عملیات اجرایی پروژه در سال ۱۳۹۷ آغاز شد، اما در سال ۱۳۹۸ نشت گاز در محدوده دو دهانه ورودی و خروجی، ادامه حفاری را متوقف کرد. موضوع، یک مسئله ساده اجرایی نبود؛ وجود گاز در محدوده عملیات، پای بررسیهای تخصصی و کارشناسی را به پروژه باز کرد و ادامه کار را تا تعیین تکلیف شرایط ایمنی متوقف ساخت. به این ترتیب پروژهای که قرار بود بخشی از یکی از مسیرهای مهم ارتباطی منطقه را اصلاح کند، سالها درگیر مطالعات و فرآیندهای مربوط به بازگشت به مدار اجرا شد.
اکنون مسئولان میگویند مطالعات انجام شده و امکان ادامه عملیات وجود دارد، اما همین سابقه یک نکته مهم را پیش روی پروژه قرار میدهد؛ بازگشت به کارگاه با پایان پروژه متفاوت است. آنچه امروز برای مردم اهمیت دارد، نه فقط آغاز دوباره حفاری، بلکه استمرار عملیات تا رسیدن به نقطه بهرهبرداری است.
تونل دیل را اگر تنها به عنوان یک سازه عمرانی ببینیم، بخش مهمی از اهمیت آن نادیده گرفته میشود. نخستین اثر این پروژه، ایمنی است؛ حذف بخشی از مسیر سخت و پرخطر گردنه دیل میتواند شرایط تردد مردم منطقه را بهبود دهد و از مخاطرات مسیر موجود بکاهد. دومین اثر، کاهش زمان و بهبود دسترسی است؛ مسیر استانداردتر، رفتوآمد میان گچساران، چرام و روستاهای اطراف را تسهیل میکند. سومین اثر، اقتصادی است؛ هرچه مسیرهای ارتباطی کوتاهتر، ایمنتر و استانداردتر باشند، دسترسی به بازارها، مراکز جمعیتی و محورهای اصلی نیز آسانتر خواهد شد. چهارمین اثر، گردشگری است؛ منطقه دیل و روستاهای اطراف از ظرفیتهای طبیعی برخوردارند و بهبود دسترسی میتواند زمینه استفاده بیشتر از این ظرفیتها را فراهم کند.
بر اساس توضیحات مسئولان، تونل دیل بخشی از مسیر بزرگتری است که محورهای پاتاوه-دهدشت، چرام، دیل، گچساران و گناوه را به یکدیگر مرتبط میکند. از این منظر، تکمیل تونل زمانی میتواند اثر واقعی خود را نشان دهد که سایر قطعات این شبکه نیز تکمیل و آماده بهرهبرداری باشند. اگر این زنجیره شکل بگیرد، گچساران میتواند از ظرفیت ارتباطی بیشتری در مسیرهای منتهی به جنوب و بنادر برخوردار شود. بنابراین تأخیر در پروژه صرفاً به معنای تأخیر در ساخت یک تونل نیست؛ هر روز تأخیر میتواند بهرهبرداری از بخشی از یک زنجیره ارتباطی بزرگتر را نیز به عقب بیندازد.
اکنون یکی از مهمترین اعداد مطرحشده درباره تونل دیل، سه هزار میلیارد تومان اعتبار مورد نیاز برای تکمیل پروژه است. این رقم نشان میدهد مرحله جدید پروژه، بیش از هر چیز به یک برنامه مالی روشن و پایدار نیاز دارد. پروژهای که یک بار به دلیل مسائل فنی متوقف شده و سالها از مدار اجرا خارج بوده، نباید در مرحله جدید گرفتار وقفههای اعتباری شود. پرسش مهم اینجا است که از اعتبار مورد نیاز، چه میزان در سال ۱۴۰۵ تخصیص پیدا میکند؟ منابع مالی با چه سرعتی در اختیار پروژه قرار میگیرد؟ پیمانکار با چه ظرفیتی کار میکند و برنامه زمانبندی برای تکمیل قطعه ۱۰ کیلومتری چیست؟ پاسخ روشن به این پرسشها میتواند فاصله میان «شروع دوباره» و «اتمام واقعی» را مشخص کند.
اکنون در شهریورماه ۱۴۰۵، دیگر مسئله اصلی این نیست که تونل دیل دوباره آغاز میشود یا نه؛ مسئولان از بازگشت پروژه به مدار اجرا خبر دادهاند. مسئله اصلی از اینجا به بعد، زمان پایان پروژه است. مردم منطقه حق دارند بدانند عملیات اجرایی با چه برنامهای پیش میرود، چه میزان اعتبار برای سال جاری تأمین شده، میزان پیشرفت فعلی پروژه چقدر است و چه زمانی قرار است این مسیر به بهرهبرداری برسد. همچنین لازم است روند تخصیص اعتبار سه هزار میلیارد تومانی و ظرفیت اجرایی پیمانکار به صورت شفاف اعلام شود تا تجربه توقفهای گذشته دوباره تکرار نشود.
تونل دیل یک بار به دلیل نشت گاز متوقف شد و پس از آن نیز سالها درگیر مطالعات، مسائل اجرایی و تأمین منابع ماند و اکنون مسئولان میگویند مطالعات لازم برای بازگشت پروژه انجام شده و عملیات دوباره آغاز شده است. بنابراین، شروع دوباره پروژه نباید پایان مطالبه باشد؛ باید آغاز مرحله تازهای از نظارت باشد. مردم منطقه امروز بیش از هر چیز به یک برنامه روشن نیاز دارند؛ برنامهای که مشخص کند این پروژه با چه اعتباری، در چه مدت و با چه میزان پیشرفت قرار است به پایان برسد. تونل دیل برای مردم فقط چند کیلومتر حفاری در دل کوه نیست؛ زیرا بخشی از مسیر ایمنتر زندگی روزمره، دسترسی بهتر روستاها، کاهش خطرات جادهای و در چشماندازی بزرگتر، حلقهای از ارتباط گچساران با محورهای جنوبی کشور است. پس از هفت سال توقف، چراغ کارگاه تونل دیل دوباره روشن شده است و مطالبه امروز مردم این نیست که چراغ کارگاه روشن شود؛ مطالبه این است که این چراغ تا پایان پروژه خاموش نشود. این بار گچساران فقط آغاز دوباره تونل دیل را نمیخواهد؛ مردم پایان پروژه و اتصال واقعی مسیر را میخواهند.