«خسوف»؛ وقتی نت‌ها از حماسه عاشورا می‌گویند

ارکستر سمفونیک تهران مردادماه امسال در تالار وحدت پروژه «خسوف» را به آهنگسازی محمدسعید شریفیان روی صحنه می‌برد؛ اثری که روایتی موسیقایی از واقعه عاشوراست و در سال ۱۳۷۸ به پایان رسید. «خسوف» اثری است که به گفته رهبر ارکستر سمفونیک تهران یکی از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین آثاری است که پس از انقلاب اسلامی، نه‌تنها در حوزه موسیقی آیینی، بلکه در میان آثار سمفونیک ایران خلق شده است.
آرش امینی رهبر ارکستر سمفونیک تهران، امروز یکشنبه ۱۱ مردادماه ۱۴۰۵ در حاشیه تمرین گروهی ارکستر سمفونیک در جمع خبرنگاران حاضر شد و گفت: این اثر نخستین بار در سال‌های ۱۳۸۰ یا ۱۳۸۱، اگر درست به خاطر داشته باشم، توسط ارکستر سمفونیک تهران با همکاری ارکستر فیلارمونیک رومانی و به رهبری استاد لوریس چکناواریان اجرا شد. پس از آن، با وجود علاقه و تلاش‌های فراوان برای اجرای دوباره، این امکان فراهم نشد؛ به این دلیل که «خسوف» از نظر ارکستراسیون و به‌ویژه در بخش گروه کر، اثری بسیار پیچیده و دشوار است. 
وی افزود: لایه‌های متعدد موسیقایی آن به شکلی درهم‌تنیده شده‌اند که اجرای آن به ارکستری پرشمار، گروه کر توانمند و تمرین‌های فراوان نیاز دارد. همین موضوع باعث شده این پروژه از نظر اجرایی و مالی پروژه‌ای بسیار سنگین باشد و طی سال‌های گذشته امکان اجرای مجدد آن فراهم نشود.
ارکستر سمفونیک تهران با ابراز خرسندی از همکاری بنیاد رودکی در اجرای پروژه خسوف، اذعان کرد: خوشبختانه به همت بنیاد رودکی، تصمیم جدی برای اجرای این اثر گرفته شد. از اوایل خردادماه مراحل آماده‌سازی آغاز شد؛ از ساماندهی کتابخانه نت‌ها گرفته تا آماده‌سازی بخش‌های مختلف اثر که فرآیندی بسیار زمان‌بر و مفصل بود. 
امینی در بخش دیگری از اظهارات خود به عوامل پروژه «خسوف» اشاره کرد و توضیح داد: در این اجرا سرپرستی گروه کر به عهده بهرنگ شگرف‌کار است که با دقت و حرفه‌ای‌گری روی این پروژه کار کرد. تمرین‌های ارکستر از تیرماه آغاز شد و تاکنون بیش از ۲۰ جلسه تمرین برگزار کرده‌ایم. امروز نیز نوزدهم یا بیستمین جلسه تمرین بود که در تالار وحدت برگزار شد تا برای اجرا‌های پنجشنبه و جمعه، ۱۵ و ۱۶ مرداد، آماده شویم.
امینی در ادامه اظهارات خود به هماهنگی میان ارکستر، خواننده و گروه کر اشاره کرد و توضیح داد: در اجرای اثری با مختصات و ویژگی‌های خسوف، انرژی و تمرکز بسیار زیادی لازم است. امروز نخستین جلسه‌ای بود که در تالار وحدت و با آکوستیک این سالن تمرین کردیم. در روز‌های گذشته تمرین‌ها در تالار رودکی برگزار می‌شد و همه به فضای آنجا عادت کرده بودیم؛ حتی خواننده در فاصله‌ای نزدیک به من قرار می‌گرفت. امروز برای نخستین بار با چیدمان اصلی ارکستر تمرین کردیم. خوشبختانه بنیاد رودکی این امکان را فراهم کرده است که چند جلسه دیگر نیز در همین سالن تمرین کنیم. هماهنگی میان اعضا تا زمان اجرای اثر به‌مراتب بهتر شده و نوازندگان و گروه کر با چند جلسه تمرین دیگر ارتباط بیشتری با یکدیگر پیدا خواهند کرد.
به گفته امینی «خسوف»، اثری ماندگار است که با وجود زمان زیادی که از تولید آن می‌گذرد، همچنان تازگی و طراوت خود را حفظ کرده است. آثار ماندگار، آثاری هستند که از استحکام ساختاری برخوردار باشند و «خسوف» دقیقاً چنین ویژگی‌ای دارد. 
این رهبر ارکستر اضافه کرد: افزون بر آهنگسازی ارزشمند، اشعار بسیار زیبایی برای این اثر انتخاب شده که هنگام اجرا نیز برای مخاطبان به نمایش درمی‌آید تا ارتباط عمیق‌تری با روایت اثر برقرار شود. همان‌گونه که آثار بزرگ موسیقی جهان پس از ۲۰۰ یا ۳۰۰ سال همچنان اجرا می‌شوند، این اثر نیز ظرفیت ماندگاری دارد. حتی خود من و اعضای ارکستر، با وجود ساعت‌های طولانی تمرین، همچنان طراوت و تأثیرگذاری این موسیقی را احساس می‌کنیم.
امینی در پایان با تاکید بر اهمیت ویژه‌ای اجرای آثار آهنگسازان ایرانی، تصریح کرد: ارکستر سمفونیک تهران در سال‌های اخیر در کنار اجرای رپرتوار کلاسیک غربی، آثار متعددی از آهنگسازان ایرانی را در برنامه خود قرار داده است؛ از جمله آثاری مانند «شفق»، «فلک‌الافلاک» و آثار متعدد دیگری که اجرا شده‌اند. این روند برای آهنگسازان برجسته‌ای، چون محمدسعید شریفیان و استاد فرهاد فخرالدینی بسیار ارزشمند است. در عین حال، خوشحالم که بنیاد رودکی به آهنگسازان جوان نیز فرصت ارائه آثارشان را می‌دهد و این روز‌ها شاهد اجرای آثار آهنگسازانی مانند میلاد آقایی و دیگر چهره‌های جوان توسط ارکستر سمفونیک تهران هستیم. انتهای پیام/