حاج حسین آقا ملک، بزرگترین واقف تاریخ معاصر ایران با وقف کتابخانه و موزه ملی ملک، میراثی جاودانه از خود به یادگار گذاشت و فرهنگ و تاریخ ایران را در دل نسلهای آینده زنده نگه داشت.
در تاریخ معاصر ایران، شخصیتهایی با نامهایی چون وقف، نیکوکاری و فرهنگدوستی درخشیدهاند که یکی از آنها حاج حسین آقا ملک است. او به عنوان بزرگترین واقف تاریخ معاصر، ثروت بیکران موروثی خود را برای پاسداری از فرهنگ و تاریخ این سرزمین به کار گرفت و میراثی جاودانه برای نسلهای آینده بر جای گذاشت.
کتابخانه و موزه ملی ملک، موقوفه آستان قدس رضوی، نهتنها گنجینهای از نسخههای خطی و آثار تاریخی است، بلکه نمایانگر عشق عمیق یک انسان به سرزمین و فرهنگش میباشد. این مجموعه با بیش از ۱۹ هزار عنوان نسخه نفیس خطی و حدود ۱۰۰ هزار کتاب چاپی، یکی از غنیترین کتابخانههای ایران به شمار میآید و پذیرای پژوهشگران و دوستداران فرهنگ است.
حاج حسین آقا ملک در شب ۱۱ ربیعالاول ۱۲۸۸ هجری قمری در بازار بینالحرمین تهران به دنیا آمد. خانوادهاش تبریزی و مجتهدزاده بودند و پدربزرگش آقا مهدی به قشون دولتی پیوست و پس از جنگ به تجارت روی آورد. پدرش، حاج محمدکاظم ملکالتجار، نیز در جوانی ورزشکار و شاعر بود و از راه تجارت ثروتی انبوه برای فرزندانش به یادگار گذاشت.
حاج حسین آقا در مدارس قدیمه تحصیل کرد و به فراگیری علوم مختلف پرداخت. نقطه عطف زندگیاش در سال ۱۳۱۷ هجری قمری بود که در سفر به مشهد به فکر تأسیس یک کتابخانه بزرگ افتاد. او از سال ۱۲۸۷ خورشیدی کتابخانهاش را در مشهد بنیانگذاری کرد و به جمعآوری کتابهای خطی و نفیس پرداخت.
در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، نخستین موزه خصوصی ایران را تأسیس کرد تا محققین بتوانند آثار تاریخی و فرهنگی ایران را مشاهده کنند. در سال ۱۳۱۶، خانه پدریاش را به همراه تمام اثاثیه و کتابها وقف آستان امام رضا (ع) کرد. این وقف شامل هزاران نسخه خطی، فرشها، لوسترها و آثار تاریخی بود.
حاج حسین آقا همچنین در سالهای بعد املاک و مستغلات زیادی را وقف کرد و با وقفنامهای، درصدی از عواید موقوفات را به خرید کتاب و لوازم موزه اختصاص داد. او در مجموع بیش از دو میلیارد تومان از اموال خود را وقف امور عامالمنفعه کرد و به ساخت و وقف دبستان، بیمارستان و مساجد پرداخت.
حاج حسین آقا ملک در چهارم مردادماه ۱۳۵۱ در ۱۰۱ سالگی درگذشت و در حرم امام رضا (ع) به خاک سپرده شد. میراث او، کتابخانه و موزه ملی ملک، همچنان چراغی فروزان در تاریکی برای دوستداران فرهنگ و تمدن ایرانی-اسلامی است.
دیدگاهتان را بنویسید