حملات نظامی به بیمارستانها و مراکز درمانی در سالهای اخیر به شکل نگرانکنندهای افزایش یافته و عادیسازی این حملات به نقض حقوق بشر و تخریب سیستمهای بهداشتی منجر شده است.
در سالهای اخیر، حملههای نظامی به بیمارستانها و مراکز درمانی در مناطق جنگی به شکلی نگرانکننده افزایش یافته و به نظر میرسد عادیسازی این حملهها با تکرار جنایت فرایندی از پیش برنامهریزیشده است؛ این پدیده نهتنها سیستمهای بهداشتی را نابود میکند، بلکه دسترسی غیرنظامیان به مراقبتهای پزشکی را مختل کرده و نقض آشکار حقوق بینالملل محسوب میشود؛ گزارشهای متعدد از جنایتهای آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه مراکز درمانی، بهداشتی و پزشکی نشاندهنده الگویی تکراری از آسیب به زیرساختهای حیاتی پزشکی است.
حملههای رژیم صهیونیستی به بیمارستانهای غزه و لبنان، جنایت علیه بیماران، پزشکان و کارکنان پزشکی در جریان نسلکشی در این منطقه، موضوع عادیسازی جنایت علیه مراکز درمانی در درگیریهای مسلحانه و جنگها را بیش از هر زمان دیگری مورد توجه قرار داده است.
غزه (۲۰۲۳-۲۰۲۵): سیستم بهداشتی غزه درپی حملههای رژیم صهیونیستی بهشدت آسیب دیده است؛ براساس گزارشهای سازمان جهانی بهداشت WHO، دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور بشردوستانه OCHA و پزشکان بدون مرز MSF، از ۳۶ بیمارستان غزه، فقط حدود ۱۷ بیمارستان تا اوایل ۲۰۲۵ بهصورت جزئی فعال بودند و بیش از ۱۹ بیمارستان تعطیل شدند. بیش از هزار حمله به مراکز بهداشتی در غزه ثبت شده است و بیش از هزار نفر از کارکنان بهداشتی به شهادت رسیدهاند؛ بیمارستانهایی مانند الشفاء بارها هدف قرار گرفتند، محاصره شدند و آسیب جدی دیدند. الگوی حملهها شامل بمباران، محاصره و ورود نیروهای نظامی به محوطه بیمارستانها بوده است؛ نهادهای مختلفی ازجمله دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور بشردوستانه این حملهها را عامل تخریب نظاممند سیستم بهداشتی غزه توصیف کردهاند.
لبنان (۲۰۲۴-۲۰۲۵): سازمان عفو بینالملل اعلام کرد که حملههای رژیم صهیونیستی به مراکز بهداشتی لبنان باید بهعنوان جنایت جنگی مورد بررسی قرار بگیرد؛ بین اکتبر ۲۰۲۳ (مهر ۱۴۰۲) تا نوامبر ۲۰۲۴ (آبان ۱۴۰۳)، ۶۷ بیمارستان و ۵۶ مرکز مراقبت اولیه لبنان هدف قرار گرفتند؛ حملهها به بیمارستانهایی مانند جبل عامل در صور لبنان منجر به شهادت کادر پزشکی و آسیب دیدن بخش ICU این بیمارستان و دیگر مراکز در جنوب لبنان شد؛ دهها آمبولانس و کارکنان بهداشتی نیز هدف قرار گرفتند.
حملههای آمریکا و رژیم صهیونیستی به مراکز درمانی و بهداشتی ایران در جریان تجاوزهای نظامی در ژوئن ۲۰۲۵ و فوریه-آوریل ۲۰۲۶، گزارشهای متعددی از آسیب به زیرساختهای بهداشتی ایران منتشر شد؛ این حملهها بیمارستانها، مراکز درمانی و آمبولانسها را نیز هدف قرار دادند. سازمان جهانی بهداشت گزارش داد که در جریان تجاوز ژوئن ۲۰۲۵، یک بیمارستان در کرمانشاه درپی حملههای رژیم صهیونیستی آسیب دید و حدود ۱۵ نفر از کادر درمانی و بیماران مجروح شدند. تجاوز نظامی فوریه و آوریل ۲۰۲۶ عامدانه به سیستم بهداشتی ایران آسیب وارد کرد؛ طبق گزارشهای متعدد حدود ۵۰ بیمارستان و نزدیک به ۵۰ پایگاه اورژانس در جریان حملههای آمریکا و رژیم صهیونیستی آسیب دیدند؛ در مجموع آسیب بیش از ۲۴۰ حمله به مراکز بهداشتی و درمانی ثبت شد.
در اول مارس ۲۰۲۶ (دهم اسفند)، حملههای هوایی به نزدیکی بیمارستان گاندی در شمال تهران باعث آسیب جدی به ساختمان شد و بخش باروری بیمارستان تخریب و بیماران تخلیه شدند؛ این یکی از بدترین موارد گزارششده بود. نیویورکتایمز گزارش داد که دستکم ۱۷ مرکز بهداشتی-درمانی آسیب دیده یا نابود شدهاند؛ سازمان جهانی بهداشت دستکم ۲۳ حمله به سیستم بهداشتی ایران را تایید کرد که ۱۱ مورد آن ازجمله ۶ مورد در تهران مانند بیمارستان مطهری مستقیما به تاسیسات درمانی آسیب زد؛ هلال احمر ایران از آسیب یا نابودی ۳۱۶ مرکز بهداشتی خبر داد.
سازمان جهانی بهداشت و سازمانهای بشردوستانه بینالمللی نسبت به هدف قرار دادن بخشی از سیستم بهداشتی ایران هشدار داده و خواستار حفاظت فوری از کادر پزشکی و تاسیسات درمانی شدند.
بررسی از منظر حقوق بینالملل، حقوق بشردوستانه و حقوق بشر نشان میدهد که حقوق بشردوستانه بینالمللی (IHL) اعلام می کند که بیمارستانها و مراکز پزشکی تحت کنوانسیونهای ژنو بهویژه کنوانسیون چهارم و پروتکلهای الحاقی حفاظت ویژه دارند و حمله مستقیم به آنها ممنوع است؛ تخریب نظاممند زیرساختهای پزشکی میتواند جنایت جنگی باشد. دفتر سازمان ملل برای هماهنگی امور بشردوستانه و سازمان عفو بینالملل حملههای مکرر بدون ارائه شواهد کافی از استفاده نظامی را نقض این اصول دانستهاند. از منظر حقوق بشر، حق حیات، حق سلامت یعنی ماده ۱۲ میثاق بینالمللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حق دسترسی به مراقبتهای پزشکی نقض میشود؛ عادیسازی این حملهها منجر به بحرانهای انسانی مانند افزایش مرگومیر غیرنظامیان، شیوع بیماریها و فروپاشی سیستم بهداشت میشود.
در حالی که آمریکا و رژیم صهیونیستی جنایتهای خود علیه بیمارستانها و مراکز درمانی را با ادعاهای بیاساس توجیه میکنند، سازمانهای بینالمللی اغلب شواهد کافی برای توجیه آسیب گسترده مشاهده نمیکنند و بر لزوم تحقیقات مستقل تاکید دارند؛ سازمان جهانی بهداشت و پزشکان بدون مرز بارها نسبت به «عادیسازی» این الگو هشدار دادهاند. حملههای مکرر به بیمارستانها در غزه، لبنان و ایران نشاندهنده تضعیف هنجارهای بینالمللی است که حفاظت از غیرنظامیان و زیرساختهای حیاتی را الزامی میکند؛ بدون پاسخگویی و تحقیقات مستقل، خطر عادیسازی این جنایتها افزایش مییابد.
دیدگاهتان را بنویسید