به گزارش عصر دنا، در حالی که ۳۲ مدرسه با ۱۴۶ کلاس درس در کهگیلویه و بویراحمد در آستانه تحویل به آموزش و پرورش قرار دارد، مشکل تأمین انشعابات آب، برق و گاز به گلوگاه اصلی تکمیل این پروژهها تبدیل شده است.
مدرسهای ساخته شده، دیوارها بالا رفته، کلاسها آماده شده و نیمکتها در انتظار ورود دانشآموزان هستند، اما هنوز یک حلقه از زنجیره ساختوساز کامل نشده است؛ آب، برق یا گاز. در چنین شرایطی ساختمان از نظر عمرانی «تمامشده» به نظر میرسد، اما از نظر آموزشی هنوز نمیتواند میزبان دانشآموز باشد.
با نزدیک شدن به آغاز سال تحصیلی و بازگشایی مدارس، این پرسش جدیتر از همیشه مطرح میشود که چرا در برخی پروژههای آموزشی، مسئله انشعابات به آخرین حلقه پروژه تبدیل میشود؟ چرا موضوعی مانند آب، برق و گاز که از نخستین روزهای طراحی و اجرای یک مدرسه قابل پیشبینی است، گاهی در روزهای پایانی پروژه به یک مانع برای تحویل تبدیل میشود؟
این مسئله در شرایطی اهمیت بیشتری پیدا میکند که کهگیلویه و بویراحمد همزمان در حال اجرای طرحهای متعدد مدرسهسازی است و بنا بر اعلام مسئولان، دهها پروژه آموزشی باید در آستانه سال تحصیلی جدید تکمیل و تحویل آموزش و پرورش شود.
در واقع، مسئله فقط ساختن یک ساختمان نیست؛ مدرسه زمانی آماده است که دانشآموز بتواند در آن با امنیت، آب، برق، گرمایش و سرمایش مناسب تحصیل کند. بنابراین اگر یک پروژه عمرانی با هزینههای قابل توجه ساخته شود اما به دلیل نبود یک انشعاب نتواند در موعد مقرر به چرخه آموزش وارد شود، بخشی از هدف اصلی پروژه همچنان محقق نشده است.
پروژهای که ساخته میشود اما هنوز «مدرسه» نیست
سرپرست اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کهگیلویه و بویراحمد از پیشرفت ۸۳.۵ درصدی پروژههای نهضت مدرسهسازی در استان خبر داده و گفته است متوسط پیشرفت این پروژهها در کشور ۷۱.۲۸ درصد است، در حالی که این رقم در استان به ۸۳.۵ درصد رسیده است.
پیروز کرمی همچنین اعلام کرده است که برای تکمیل برخی پروژههای اولویتدار استان مشکل تأمین اعتبار وجود دارد و پیمانکاران این طرحها بیش از ۲۰ میلیارد تومان مطالبه دارند.
در سوی دیگر، معاون بنیاد علوی کشور نیز از اجرای ۳۲ مدرسه شامل ۱۴۶ کلاس درس با زیربنای ۱۴ هزار و ۵۰۰ مترمربع در استان کهگیلویه و بویراحمد خبر داده و گفته است ۲۷ مدرسه از این مجموعه باید تا آغاز مهرماه تحویل شود، اما در همین مسیر، یک مانع دیگر نیز خودنمایی میکند؛ انشعابات آب، برق و گاز.
مهدی هاتف با تأکید بر ضرورت همکاری دستگاههای خدماترسان برای تسریع در تأمین انشعابات مدارس گفته است مشکلات آب، برق و گاز میتواند روند تحویل برخی پروژهها را با تأخیر مواجه کند. او تأکید کرده است هماهنگی دستگاههای اجرایی و خدماترسان ضروری است تا پروژههای تکمیلشده بدون تأخیر در اختیار آموزش و پرورش قرار گیرند.
این اظهارات نشان میدهد مسئله انشعابات دیگر یک موضوع حاشیهای در فرآیند مدرسهسازی نیست و میتواند در مرحله تحویل، به یکی از گلوگاههای پروژه تبدیل شود.
چرا انشعابات به پایان پروژه موکول میشود؟
سؤال اصلی اینجا است؛ وقتی محل احداث مدرسه از ماهها قبل مشخص است، نقشه ساختمان تهیه میشود، عملیات خاکبرداری، اسکلت، دیوارچینی، تأسیسات و محوطهسازی انجام میشود و حتی زمان افتتاح پروژه نیز مشخص میشود، چرا وضعیت آب، برق و گاز از همان ابتدای کار بهعنوان بخشی از برنامه زمانبندی پروژه تعیین تکلیف نمیشود؟
طبیعتاً همه پروژهها شرایط یکسانی ندارند. ممکن است مدرسهای در منطقهای قرار داشته باشد که شبکه آب، برق یا گاز در مجاورت آن وجود نداشته باشد و برای تأمین خدمت، توسعه شبکه یا احداث زیرساخت جدید لازم باشد. اما در چنین شرایطی نیز اصل مسئله تغییر نمیکند؛ اگر نبود شبکه یا نیاز به توسعه زیرساخت قابل پیشبینی است، باید در همان مراحل اولیه پروژه شناسایی شود، نه اینکه پس از اتمام ساختمان، مدرسه در انتظار اتصال بماند.
این موضوع بهویژه درباره پروژههایی که موعد بهرهبرداری آنها از ماهها قبل مشخص است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
قانون درباره انشعابات مدارس چه میگوید؟
جالب اینکه موضوع انشعابات مراکز آموزشی سالها پیش نیز در مقررات کشور مورد توجه قرار گرفته است. در ماده یک آییننامه اجرایی بند «الف» تبصره ۸ قانون بودجه سال ۱۳۷۸ کل کشور تصریح شده بود وزارتخانههای نیرو و نفت و شرکتهای تابع، انشعاب، نصب، اتصال و انتقال آب، فاضلاب، برق و گاز واحدهای آموزشی، پرورشی و پژوهشی وزارت آموزش و پرورش را بدون دریافت وجه برقرار کنند.
همین آییننامه در ماده ۲ مقرر کرده بود در مناطقی که شبکههای اصلی وجود دارد، دستگاههای مربوط بنا بر درخواست آموزش و پرورش یا اداره کل نوسازی استان، ظرف سه ماه نسبت به برقراری انشعابات اقدام کنند و در مناطقی که شبکه توزیع وجود ندارد، در اسرع وقت برای ایجاد امکانات اقدام شود. همچنین ماده ۳ تعیین قطر انشعاب آب و فاضلاب و قدرت مورد نیاز برق را بر اساس زیربنای ساختمان و ضوابط دستگاه تأمینکننده خدمات تعیین کرده بود.
البته این مقرره مربوط به قانون بودجه سال ۱۳۷۸ است و نمیتوان صرفاً بر اساس آن نتیجه گرفت که امروز تمام مفاد آن بدون تغییر لازمالاجرا است، اما نشان میدهد مسئله انشعابات مدارس از گذشته در مقررات رسمی کشور بهعنوان یک موضوع مستقل مورد توجه بوده است.
از سوی دیگر، قانون چگونگی تأمین عوارض شهرداری و هزینه انشعابهای مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی احداثشده توسط خیران مصوب ۲۹ آذر ۱۳۹۱ نیز به طور مشخص درباره مدارس خیرساز تعیین تکلیف کرده است. بر اساس ماده واحده این قانون، دولت میتواند عوارض شهرداری و تمام هزینههای مربوط به حق انشعاب آب، برق، گاز و فاضلاب مدارس و مراکز آموزشی و پرورشی وزارت آموزش و پرورش را که حداقل ۳۰ درصد هزینه ساخت آنها با تأیید سازمان نوسازی مدارس یا ادارات کل نوسازی مدارس و مجامع خیرین مدرسهساز توسط خیران تأمین شده باشد، در ردیف خاصی در لوایح بودجه سالانه پیشبینی کند.
تبصره همین قانون نیز وزارتخانههای نیرو و نفت را موظف کرده است انشعابات مربوط را متناسب با شرایط اقلیمی هر منطقه در مدارس برقرار کنند. از این منظر، اصل توجه به انشعابات مدارس در مقررات کشور سابقه دارد و مسئله امروز بیشتر به هماهنگی، زمانبندی و اجرای بهموقع این ظرفیتهای قانونی و اجرایی بازمیگردد.
مقررات جدیدتر چه میگوید؟
در مقررات جدید نیز موضوع هزینه انشعاب و تعرفه آموزشی مورد توجه قرار گرفته است. بر اساس بند «ح» ماده ۷۵ قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران، موضوع تعرفه و هزینه انشعاب فرهنگی ـ آموزشی مورد توجه قرار گرفته و هیئت وزیران نیز در ۲۴ بهمن ۱۴۰۳ آییننامه اجرایی این بند را تصویب کرده است.
در این آییننامه، «هزینه انشعاب فرهنگی ـ آموزشی» به هزینههای برقراری انشعاب آب، برق و گاز اطلاق شده و دستگاههای مجری، وزارت نیرو و وزارت نفت، معرفی شدهاند. همچنین در ماده ۲ آمده است تعرفه و هزینه انشعاب فرهنگی ـ آموزشی با رعایت قوانین و مقررات مربوط توسط مراجع ذیصلاح قانونی تعیین و ابلاغ میشود.
بنابراین مسئله انشعاب نهتنها در قوانین و مقررات قدیمیتر مورد توجه بوده، بلکه در چارچوب برنامه هفتم نیز برای هزینه و تعرفه انشعاب فرهنگی ـ آموزشی مقررات جدیدی تصویب شده است. اما سؤال مهم برای کهگیلویه و بویراحمد همچنان پابرجا است: اگر مدرسهای در آستانه افتتاح است، چرا باید در آخرین مرحله منتظر آب، برق یا گاز بماند؟
برای تکمیل پروژهها نیازمند همراهی دستگاهها هستیم
سرپرست اداره کل نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کهگیلویه و بویراحمد در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به وضعیت پروژههای نهضت مدرسهسازی در استان اظهار کرد: پیشرفت فیزیکی پروژههای نهضت مدرسهسازی در استان به ۸۳.۵ درصد رسیده است. پیروز کرمی افزود: طی دو ماه گذشته، پیشرفت پروژهها از حدود ۶۰ درصد به بیش از ۸۰ درصد رسیده و برنامهریزی برای بهرهبرداری از پروژههای آموزشی در دستور کار قرار دارد.
کرمی با اشاره به مشکلات اعتباری برخی پروژهها تصریح کرد: برای تکمیل طرحهایی مانند هنرستان پاتاوه، مدرسه الزهرا و مدرسه هاجر در یاسوج نیاز به تأمین اعتبار وجود دارد و پیمانکاران این پروژهها نیز مطالبات قابل توجهی دارند. وی تأکید کرد: برای اینکه پروژههای آموزشی در موعد مقرر به بهرهبرداری برسند، همکاری دستگاههای اجرایی و خدماترسان ضروری است.
انشعابات میتواند تحویل مدارس را به تأخیر بیندازد
معاون بنیاد علوی کشور نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به پروژههای در حال ساخت استان کهگیلویه و بویراحمد گفت: ۱۴۶ کلاس درس در قالب ۳۲ مدرسه با زیربنای ۱۴ هزار و ۵۰۰ مترمربع در استان در حال احداث است. مهدی هاتف افزود: ۲۷ مدرسه از این پروژهها برای تحویل تا ابتدای مهرماه برنامهریزی شده و چهار مدرسه بزرگمقیاس نیز تا نیمه مهرماه آماده بهرهبرداری خواهند شد.
وی با اشاره به اهمیت همکاری دستگاههای خدماترسان گفت: رفع مشکلات مربوط به آب، برق و گاز مدارس میتواند روند تحویل پروژهها را سرعت ببخشد. معاون بنیاد علوی کشور بیان کرد: هماهنگی میان دستگاههای اجرایی و خدماترسان ضروری است تا پروژههای تکمیلشده بدون تأخیر در اختیار آموزش و پرورش قرار گیرند.
دستگاههای خدماترسان باید همزمان با ساخت مدرسه پای کار باشند
فرماندار بویراحمد نیز در گفتوگو با خبرنگار مهر با اشاره به روند اجرای پروژههای مدرسهسازی اظهار کرد: دستگاههای خدماترسان باید همزمان با اجرای پروژههای مدرسهسازی نسبت به تأمین انشعابات و زیرساختهای مورد نیاز اقدام کنند. عباس بهشتی افزود: شرکتهای آب، برق و گاز باید همزمان با روند ساخت پروژهها پای کار باشند تا مدارس پس از تکمیل و افتتاح با مشکل کمبود یا تأخیر در تأمین تأسیسات مواجه نشوند.
فرماندار بویراحمد تأکید کرد: اگر هماهنگی دستگاهها از ابتدای اجرای پروژه انجام شود، بخشی از مشکلاتی که در مرحله تحویل ایجاد میشود قابل پیشگیری خواهد بود.
مسئله فقط یک انشعاب نیست؛ مسئله مدیریت پروژه است
وقتی یک مدرسه در روزهای پایانی ساخت به دلیل نبود آب، برق یا گاز آماده بهرهبرداری نیست، نمیتوان همه مسئولیت را متوجه دستگاه خدماترسان دانست. در یک پروژه عمرانی، دستگاه مجری، پیمانکار، ناظر، دستگاه بهرهبردار و دستگاههای خدماترسان هر کدام بخشی از زنجیره اجرا را بر عهده دارند.
اگر دستگاه نوسازی مدرسه را بدون تعیین تکلیف وضعیت خدمات زیربنایی وارد مرحله اجرا کند، دستگاه خدماترسان نیز ممکن است در پایان پروژه با درخواست ناگهانی برای ایجاد انشعاب مواجه شود. در این میان، آنچه آسیب میبیند زمانبندی پروژه و در نهایت حق دانشآموزان برای استفاده بهموقع از فضای آموزشی است.
به همین دلیل، مسئله اصلی را باید در هماهنگی پیشینی جستوجو کرد؛ یعنی پیش از آغاز عملیات اجرایی، مشخص شود شبکه آب، برق و گاز در محل وجود دارد یا خیر، ظرفیت شبکه چقدر است، چه میزان توسعه لازم است، هزینه آن بر عهده چه دستگاهی است و چه زمانی باید اتصال نهایی انجام شود. اگر این موارد در جدول زمانبندی پروژه ثبت شود، دیگر نباید مدرسهای که ساختمان آن تکمیل شده، هفتهها یا ماهها برای یک انشعاب در انتظار بماند.
مهر نزدیک است؛ حالا نوبت اقدام است
کهگیلویه و بویراحمد در شرایطی به استقبال سال تحصیلی جدید میرود که پروژههای متعدد مدرسهسازی در نقاط مختلف استان در حال تکمیل هستند. از یک سو، آمار پیشرفت فیزیکی پروژهها امیدبخش است و از سوی دیگر، مسئولان از ضرورت رفع مشکلات انشعابات برای تحویل بهموقع برخی مدارس سخن میگویند.
اکنون توپ در زمین دستگاههای متولی و خدماترسان است. انتظار میرود پیش از آغاز رسمی سال تحصیلی، فهرست تمام مدارس آماده تحویل که فاقد آب، برق یا گاز هستند به صورت شفاف اعلام شود، مشخص شود هر پروژه دقیقاً با کدام دستگاه مشکل دارد، زمانبندی رفع مشکل چیست و مسئول مستقیم پیگیری آن کدام دستگاه است.
از سوی دیگر، برای پروژههای جدید نیز لازم است یک سازوکار مشخص ایجاد شود تا انشعابات از روز نخست پروژه، نه روزهای پایانی آن، در برنامه ساخت مدرسه قرار گیرد. مدرسهای که ساختمانش تمام شده اما آب و برق و گاز ندارد، هنوز یک پروژه عمرانی تمامشده نیست؛ مدرسه زمانی تمام شده است که دانشآموز بتواند در نخستین روز سال تحصیلی وارد کلاس شود.
اکنون که مهر در راه است، مطالبه روشن است: مدارس آماده تحویل نباید پشت صف انشعابات متوقف بمانند و دستگاههای خدماترسان باید سهم خود را در تکمیل واقعی پروژههای آموزشی بهموقع ایفا کنند.