به گزارش عصر دنا، نخستین دوره توانمندسازی رابطین، کنشگران، فعالان و طلاب در حوزه خانواده، عفاف و حجاب با حضور حضرت آیتالله حسینی، نماینده محترم ولیفقیه در استان، شهریار گنجی، مدیرکل صدا و سیما، حجتالاسلام مرتضایی، معاون دادستان، سرکار خانم شجاعی از امور زندانها و حجتالاسلام پیشقدم، دبیر ستاد امر به معروف استان برگزار شد.
حجتالاسلام پیشقدم در این نشست، بر ضرورت ارتقای مهارتهای کلامی و تخصصی فعالان فرهنگی تأکید کرد و گفت: «مخاطبان ما تنها گروهی خاص نیستند؛ آنها اقوام، همسایگان، همکاران اداری یا حتی همسفران ما هستند. پرسش کلیدی این است که آیا ما توان پاسخگویی متناسب با تخصص، سن و شخصیت افراد را داریم؟»
وی با اشاره به لزوم شناخت دقیق مخاطب افزود: «یک کنشگر موفق برای اثر گذاری گفتگوی خود با نسل امروز کسی است که بتواند با شاعر از ادله شعری سخن بگوید و با نوجوان، متناسب با جهان ذهنی و سن او گفتگو کند. بدون این مهارتها، اقناع مخاطب غیرممکن است.»
اثرگذاری؛ کلید طلایی اصلاح اجتماعی
دبیر ستاد امر به معروف استان، «اثرگذاری» و «اثرپذیری» را دو بال موفقیت در کارهای تربیتی دانست و تصریح کرد: «اثرگذاری به معنای توانایی ما برای جهتدهی مثبت به نگرش و رفتار جامعه است. این مهم محقق نمیشود مگر آنکه فضای امن و عاطفی ایجاد کنیم. فرد زمانی سخن ما را میپذیرد که احساس کند دیده، شنیده و پذیرفته شده است. شنیدن فعال، پرهیز از تحقیر و بازجویی، و نقد رفتار بهجای نقد شخصیت، ارکان اصلی نفوذ کلام هستند.»
الگو بودن؛ مؤثرترین روش تربیت
حجتالاسلام پیشقدم با بیان اینکه رفتار والدین و مربیان، بلندتر از کلام آنها فریاد میزند، افزود: «کودک و نوجوان بیش از آنکه به توصیه ما گوش دهد، رفتار ما را تقلید میکند. اگر به دنبال احترام و دینداری در نسل جدید هستیم، باید این ویژگیها را در عمل خود به نمایش بگذاریم؛ چرا که رفتار مداوم، بسیار اثرگذارتر از سفارشهای تکراری است.»
این کارشناس تربیتی ضمن انتقاد از روشهای غیرتخصصی و شتابزده، خاطرنشان کرد: «حاصل دههها کمکاری در حوزه خانواده را نمیتوان با یک یا دو برنامه کوتاه اصلاح کرد. ما به صبر و استمرار نیاز داریم. دغدغه مندان و کنشگران و فعالان مسیر اصلاح را باید از خانه، محله و محل کار آغاز شود.»
وی افزود: «دوقطبیسازی و تفرقه نتیجه مثبتی برای کشور ندارد. اکنون گروهی به دنبال ترویج بیعفتی و گروهی دغدغهمند اصلاح هستند؛ این تقابل باید جای خود را به رفاقت و گفتگوی مستدل بدهد.»
راهبرد نهایی: مشارکت بهجای دستور
حجتالاسلام پیشقدم در پایان با اشاره به اهمیت «مشارکت دادن» نسل نو و مخاطب در تصمیمگیریها و تقویت عزتنفس جوانان، یادآور شد: «فردی که هویت خود را در پیوند با خدا و معنای زندگی یافته و توانمندیهایش توسط جامعه دیده شده باشد، کمتر تحت تأثیر جریانهای آسیبزا قرار میگیرد. وظیفه ما در جنگ فرهنگی این است که با بهرهگیری از سواد رسانهای، گفتگوهای عمیق و محبت متناسب با سن، روایتگرِ حقیقت باشیم و به جای دستور دادن، مخاطب را در مسیر انتخابِ درست همراهی کنیم.»
سرکار خانم شجاعی در این نشست با موضوع «تأثیر عفاف و حجاب بر تحکیم بنیان خانواده از دیدگاه روانشناسی»، بر نقش حجاب و حیا در مدیریت روابط اجتماعی، تقویت عزتنفس، حفظ کرامت انسانی و کاهش آسیبهای روانی و اجتماعی تأکید شد. در این نشست همچنین نسبت میان سبک زندگی نسل Z، فضای مجازی و چالشهای هویتی نوجوانان و جوانان مورد توجه قرار گرفت.
وی در این نشست، با اشاره به آموزههای دینی درباره عفاف و حجاب عنوان شد که حیا و پاکدامنی اختصاص به زنان ندارد و در آیه ۳۰ سوره نور، ابتدا مردان به کنترل نگاه و حفظ پاکدامنی توصیه شدهاند. همچنین با استناد به روایتی از پیامبر اکرم (ص) تأکید شد که حیا از ویژگیهای ارزشمند انسانی است و در زنان جلوهای ویژه دارد. با این حال، به دلیل آسیبپذیری بیشتر زنان در برخی موقعیتهای اجتماعی، توصیهها درباره رعایت حجاب و عفاف در مورد بانوان بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
سرکار خانم شجاعی در بخش دیگری از این برنامه، کارکردهای حجاب از منظر روانشناسی تشریح شد. بر اساس مطالب ارائهشده، یکی از مهمترین کارکردهای پوشش، «مدیریت توجه» است؛ به این معنا که در محیطهای حرفهای و اجتماعی، پوشش متناسب و استاندارد میتواند زمینه تمرکز دیگران بر توانمندیها، تخصص و شخصیت فرد را فراهم کند، نه صرفاً بر ظاهر او. در همین راستا، پوشش حرفهای به عنوان یکی از مهمترین پیامهای غیرکلامی، نشانهای از جدیت، مسئولیتپذیری و قابل اعتماد بودن فرد معرفی شد.
همچنین «ایجاد حریمهای روانی» از دیگر آثار مهم حجاب و پوشش مناسب عنوان شد. به گفته سخنران این نشست، پوشش حرفهای و متعادل میتواند به شکلگیری یک قرارداد نانوشته در روابط اجتماعی کمک کند؛ قراردادی که حدود ارتباطات را روشن میسازد و از سوءبرداشتها، تنشهای روانی و رفتارهای نامناسب پیشگیری میکند.
از دیگر محورهای مطرحشده، تأثیر حجاب بر «تقویت عزتنفس مبتنی بر شایستگی» بود. در این بخش تأکید شد که دوری از رقابتهای افراطی در حوزه ظاهر و مد، به افراد این فرصت را میدهد که انرژی و توان ذهنی خود را صرف رشد مهارتها، ارتقای تخصص و توسعه فردی کنند؛ موضوعی که در نهایت به تثبیت جایگاه اجتماعی و شغلی افراد بر پایه توانمندیهای واقعی آنان منجر میشود.
وی در ادامه، به پیشینه پوشش در تاریخ و فرهنگ ایران اشاره شد و عنوان شد که پوشش کامل و رعایت حریمهای انسانی در ایران سابقهای دیرینه دارد. بر اساس این مطالب، زنان ایرانی در دورههای تاریخی مختلف، از جمله دوران ساسانی، در عین برخورداری از لباسهای فاخر و آراسته، به پوشیدگی و حفظ وقار اجتماعی نیز پایبند بودهاند. همچنین از برخی زنان اثرگذار تاریخ ایران و اسلام، از جمله حضرت زهرا (س)، حضرت زینب (س)، پوراندخت، آذرمیدخت، سردار مریم بختیاری و بانو مجتهده امین به عنوان نمونههایی از زنان توانمند، اثرگذار و پایبند به پوشش یاد شد.
بخش مهم دیگری از این نشست به بررسی نسبت میان حجاب، خانواده و بحرانهای هویتی نسل Z اختصاص داشت. در این بخش با استناد به دیدگاههای جاناتان هایت، روانشناس اجتماعی و نویسنده کتاب «نسل مضطرب»، عنوان شد که نوجوانان و جوانان امروز در فضایی رشد کردهاند که همزمان با کاهش تجربههای واقعی اجتماعی و افزایش وابستگی به تلفنهای هوشمند و شبکههای اجتماعی، با موجی از اضطراب، افسردگی، خودآزاری و بحران هویت مواجه شدهاند.
در این تحلیل آمده است که نسل Z بیش از نسلهای پیشین، هویت خود را در فضای مجازی و از طریق تأیید اجتماعی در قالب «لایک» و «کامنت» جستوجو میکند. از این منظر، برخی الگوهای پوشش در این نسل را نمیتوان صرفاً یک انتخاب ظاهری یا اعتراض سطحی دانست، بلکه باید آن را بخشی از تلاش پیچیده نوجوانان و جوانان برای یافتن هویت در جهان دیجیتال و ناپایدار امروز تلقی کرد.
در ادامه این نشست، بر نقش خانواده، بهویژه مادران، در مواجهه با این شرایط تأکید شد. به گفته ارائهدهنده این مطالب، شیوههای دستوری و صرفاً توصیهای برای انتقال ارزشهایی مانند حجاب، دیگر پاسخگوی نیازهای نسل جدید نیست و نوجوان امروز بیش از هر چیز به گفتوگوی اقناعی، درک فلسفه احکام و تبیین کارکردهای روانشناختی و اجتماعی آن نیاز دارد.
در همین زمینه، چند محور اساسی برای نقشآفرینی خانوادهها مطرح شد؛ از جمله تبدیل حجاب از یک «تکلیف تحمیلی» به یک «انتخاب آگاهانه»، مدیریت و محدودسازی هوشمندانه استفاده از فضای مجازی، الگوسازی عملی از سوی والدین، فراهم کردن فرصت بازی و تجربههای واقعی در دنیای بیرون، و آموزش ارزشمندی انسان بر پایه شخصیت و توانمندی به جای ظاهر و تأییدهای مجازی.
مدیرکل صداوسیمای استان کهگیلویهوبویراحمد با تأکید بر اینکه دشمن در جنگ نرم، اراده و خودباوری ملت را نشانه گرفته است، گفت: کنشگران فرهنگی و دغدغهمندان حوزه عفاف و حجاب نباید صرفاً در موضع دفاعی قرار گیرند، بلکه باید با تولید محتوای جذاب و عمیق، «آغازگر» باشند.**
شهریار گنجی در نخستین دوره توانمندسازی رابطین، کنشگران، فعالان و طلاب در حوزه خانواده، عفاف و حجاب، با اشاره به ابعاد پیچیده جنگ نرم اظهار داشت: دشمن برای ضربه زدن به جمهوری اسلامی به استفاده از سلاح سخت محدود نیست و با بهرهگیری از تمامی ابزارها، از جمله ادبیات نرم و به تعبیر معروف «دستکش مخملی»، سعی در تضعیف اراده ملی و کاهش ضریب الهامبخشی ایران در جهان اسلام دارد.
ضرورت عبور از انفعال در مدیریت فرهنگی
مدیرکل صداوسیمای استان با بیان اینکه انفعال، یکی از آسیبهای جدی در عرصههای مدیریتی و فرهنگی است، تصریح کرد: اگر انگیزه درونی و روحیه جهادی در جامعه و میان مسئولان ضعیف باشد، طبیعی است که افراد تحت تأثیر شرایط قرار میگیرند. ما نباید در برابر پیشرفتهای دیگران منفعل باشیم؛ چرا که آموزههای دینی همواره انسان را به تلاش و کوشش دعوت میکند.
وی افزود: جمهوری اسلامی برای حفظ استقلال خود هزینههای بسیاری پرداخته است. هرچند بخشی از مشکلات اقتصادی ناشی از کمکاری یا سوءمدیریت بوده، اما ایستادگی کشور تا به امروز، حاصل تلاش دلسوزان و نیروهای باانگیزهای است که بدون خستگی در میدان عمل حاضر بودهاند.
حجاب؛ یک مسئولیت همگانی
گنجی با تأکید بر اینکه مسئله عفاف و حجاب وظیفه انحصاری یک دستگاه نیست، خاطرنشان کرد: قانون برای ۳۲ دستگاه مسئولیتهایی تعیین کرده است. اگر هر دستگاه به وظایف قانونی خود عمل کند، بخش بزرگی از حواشی و آسیبهای فرهنگی کاهش خواهد یافت. صداوسیما نیز در چارچوب الزامات تولیدات رسانهای، این موضوع را بهصورت جدی دنبال میکند و کوتاهی در این زمینه را نمیپذیریم.
کنشگران؛ آغازگرِ جریانهای رسانهای
مدیرکل صداوسیمای استان با اشاره به نقش فضای مجازی در بازنمایی واقعیتهای جامعه گفت: دشمن با بهرهگیری از ابزارهای رسانهای، تلاش میکند تصویری غیرواقعی از جامعه ایران ارائه دهد. در این میان، جریان مؤمن و انقلابی نباید تنها به پاسخگویی اکتفا کند.
وی تأکید کرد: اگر دغدغهمندان این حوزه به اندازه جریان مقابل، پیام تولید و تکثیر کنند، میتوانند معادلات رسانهای را تغییر دهند. باید با استفاده از مفاهیم غنی قرآنی، روایی و استدلالهای عقلانی، محتوایی جذاب تولید کنیم تا روایتگری این موضوعات صرفاً در اختیار جریان مقابل نباشد.
دعوت از فعالان برای همکاری با صداوسیما
گنجی در پایان با اشاره به ظرفیتهای استان کهگیلویه و بویراحمد و لزوم مشارکت فعال اقتصادی و فرهنگی مردم، از تمامی دغدغهمندان دعوت کرد تا تولیدات رسانهای خود را برای انعکاس در برنامههای صداوسیما ارسال کنند.
وی با اشاره به برنامههایی نظیر «دنانما» که بخش مهمی از محتوای آن بر پایه تولیدات مردمی است، گفت: معاونت فضای مجازی صداوسیما آماده تعامل با فعالان این حوزه است و تولیدات مؤثر میتواند در تلویزیون و بسترهای فضای مجازی بازنشر شود.
